Sağlık ocağına yılda kaç kez gidilir ?

Sena

New member
Sağlık Ocağına Yılda Kaç Kez Gidilir? Her Şikâyette Doktora Gitmek Gerekir mi? Sağlık ocağına yılda kaç kez gidilmesi gerektiği konusu, bence sağlık hakkında konuşurken üzerinde en fazla durmamız gereken sorulardan biri. Çünkü bir tarafta kendini iyi hissettiği hâlde düzenli kontrol yaptırmayı ihmal eden insanlar, diğer tarafta en ufak bir belirti ortaya çıktığında hemen doktora başvuranlar var. Bir de sağlık kuruluşuna gitmek isteyen ancak yoğunluk, randevu bulamama, işten izin alamama veya hastalıklarını önemsememe gibi nedenlerle bunu erteleyenler bulunuyor. Dolayısıyla bu sorunun tek bir sayıyla cevaplanması pek mümkün değil. Günlük hayatta çevremizde sıkça duyduğumuz bazı düşünceler var: “Hasta değilsen doktora gitmene gerek yok”, “Yılda bir kez genel kontrol yaptırmak yeterlidir” veya “Bir şikâyetin yoksa sağlık ocağına uğramanın anlamı yok.” İlk bakışta mantıklı görünen bu ifadelerin her biri, belirli koşullarda doğru ya da eksik olabilir. Asıl mesele, aile sağlığı merkezine ne sıklıkla gitmemiz gerektiğini belirleyen faktörleri doğru anlamak. Burada kişisel bir deneyimim varmış gibi davranıp yaşamadığım bir sağlık öyküsünü anlatmak istemem. Bunun yerine, günlük hayatta sık karşılaşılan hasta davranışlarını ve sağlık hizmetlerinin işleyişini dikkate alarak konuyu değerlendirmek daha doğru. Üstelik sağlık söz konusu olduğunda kulaktan dolma bilgilerle hareket etmek, bazen gereksiz kaygıya bazen de önemli bir sorunun gözden kaçmasına neden olabiliyor. Sağlık Ocağına Yılda Kaç Kez Gidilmeli? Türkiye'de halk arasında sağlık ocağı olarak bilinen kurumlar, günümüzde aile sağlığı merkezleri (ASM) adıyla hizmet veriyor. Bu merkezlerde aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları; koruyucu sağlık hizmetleri, aşılama, gebelik ve bebek izlemleri, kronik hastalıkların takibi, danışmanlık ve çeşitli muayene hizmetlerini yürütüyor. Peki, sağlıklı bir yetişkin yılda kaç kez aile hekimine gitmeli? Bütün yetişkinler için geçerli, herkesin yılda tam olarak şu kadar kez aile sağlığı merkezine gitmesini gerektiren evrensel bir sayı bulunmuyor. Başvuru sıklığı kişinin yaşına, mevcut hastalıklarına, kullandığı ilaçlara, aşı durumuna, aile hekimince planlanan izlemlerine ve ortaya çıkan şikâyetlere göre değişiyor. Herhangi bir kronik hastalığı bulunmayan, belirgin şikâyeti olmayan ve koruyucu sağlık hizmetleri açısından güncel durumda bulunan bir yetişkinin sırf yıllık ziyaret sayısını tamamlamak için her ay veya iki ayda bir aile hekimine gitmesi genellikle gerekli değildir. Bununla birlikte, şikâyet bulunmaması da hiçbir zaman sağlık değerlendirmesine ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez. Örneğin yüksek tansiyon, diyabet veya bazı böbrek hastalıkları uzun süre belirgin belirtiler vermeden ilerleyebilir. Yaş, aile öyküsü ve diğer risk faktörleri de bazı hastalıkların erken değerlendirilmesini önemli hâle getirir. Bu nedenle doğru yaklaşım, herkese aynı sayıyı önermek değil, kişiye uygun takip planını oluşturmaktır. Benim bu konudaki temel değerlendirmem şu: Sağlık ocağına kaç kez gidildiğinden çok, ihtiyaç duyulan sağlık hizmetlerinin zamanında alınıp alınmadığına bakılmalı. Yılda beş kez doktora giden birinin gerekli takiplerini yaptırmaması mümkün olduğu gibi, yalnızca bir veya iki planlı ziyareti olan bir kişi de ihtiyaçlarına uygun sağlık hizmeti alıyor olabilir. Buradaki sayılar örnektir; herhangi bir kişi için önerilen standart ziyaret sıklığını ifade etmez. Her Yıl Genel Sağlık Kontrolü Yaptırmak Şart mı? Toplumda oldukça yaygın bir inanış, herkesin yılda bir kez kapsamlı kan tahlili yaptırması ve bütün organlarını kontrol ettirmesi gerektiği yönünde. Önleyici sağlık anlayışı açısından düzenli değerlendirmelerin önemi tartışılmaz; ancak bu durum her sağlıklı yetişkinin her yıl aynı testleri yaptırması gerektiği anlamına gelmez. Koruyucu sağlık hizmetlerinde önemli olan, kişinin risklerine ve yaşına uygun değerlendirmelerin yapılmasıdır. Kan basıncının ölçülmesi, aşıların gözden geçirilmesi, sigara kullanımı hakkında danışmanlık verilmesi veya belirli kanserler için tarama gereksiniminin değerlendirilmesi kişiye göre değişebilir. Kan şekeri ve kolesterol gibi ölçümlerin ne zaman yapılacağı da kişinin risk profiline bağlıdır. Örneğin ailesinde erken yaşta kalp ve damar hastalığı görülen, sigara kullanan veya daha önce yüksek tansiyon saptanan bir kişiyle hiçbir belirgin risk faktörü bulunmayan başka bir kişinin aynı takip programına tabi tutulması doğru olmayabilir. Benzer şekilde, diyabet tanısı olan bir kişinin izlemiyle herhangi bir kronik hastalığı olmayan kişinin değerlendirme sıklığı birbirinden farklıdır. Burada eleştirilmesi gereken nokta, sağlık kontrolünü yalnızca tahlil yaptırmakla eş tutmamız. Bazen kişi çok sayıda kan testi yaptırdığı için sağlığını güvence altına aldığını düşünebiliyor. Oysa testlerin gerekli olup olmadığı, sonuçların nasıl yorumlandığı ve gerektiğinde hangi adımların atıldığı da en az testlerin kendisi kadar önemli. Gereksiz testler yanlış pozitif sonuçlara, ilave tetkiklere, maddi ve psikolojik yüke yol açabilir. Diğer taraftan, gerekli bir taramanın yapılmaması da erken tanı fırsatının kaçırılmasına neden olabilir. Bu nedenle aile hekimiyle görüşerek hangi kontrollerin gerçekten gerekli olduğunu belirlemek, herkese aynı kontrol listesini uygulamaktan daha akılcıdır. Hiç Hastalanmayan Birinin Sağlık Ocağına Gitmesine Gerek Var mı? Bu soruya yalnızca hastalık üzerinden cevap verirsek koruyucu sağlık hizmetlerinin önemini gözden kaçırırız. Aile sağlığı merkezlerinin işlevi, sadece ateşlenen veya ağrısı olan kişileri tedavi etmek değildir. Hastalıkların ortaya çıkmasını önlemek, riskleri belirlemek ve sağlık sorunlarını mümkün olduğunca erken fark etmek de bu hizmetlerin temel amaçları arasındadır. Aşıların değerlendirilmesi bunun açık örneklerinden biridir. Yetişkinlik döneminde de bazı aşılar ve hatırlatma dozları yaşa, mesleğe, sağlık durumuna ve özel risklere göre gerekli olabilir. Ayrıca gebelik planlayan kişilerin danışmanlık alması, gebelik sürecinde izlem yapılması ve bebeklerin yaşlarına uygun kontrollerinin gerçekleştirilmesi, belirti ortaya çıkmasını beklemenin doğru olmadığı durumlar arasındadır. Bir diğer örnek, tansiyon yüksekliğidir. Kişi kendisini gayet iyi hissedebilir ancak ölçüm sonucunda yüksek tansiyon saptanabilir. Bununla birlikte tek bir ölçüm her zaman tanı koymak için yeterli değildir; uygun koşullarda tekrar ölçüm ve gerektiğinde ileri değerlendirme gerekebilir. Dolayısıyla “Ben bugüne kadar hiç ciddi hastalanmadım, o hâlde sağlık ocağına gitmeme gerek yok” düşüncesi her zaman güvenli bir yaklaşım değildir.
 
Üst